Het is de taak van elke docent om de leerlingen in de “leerzone” te krijgen. De leerzone is dat gebied net buiten de comfortzone van de leerling. Omdat hij net buiten zijn comfortzone zit zal hij het meeste kunnen leren. Hij moet alert zijn om mee te kunnen doen en heeft een duidelijk taak: Terugkeren naar zijn comfortzone. Dus wanneer de docent een werkvorm goed inzet zal de leerling graag meedoen zodat hij snel weer de controle terugkrijgt en in zijn eigen vertrouwde gebied kan komen. Maar let op, draaf niet door in deze uitdaging! Zorg ervoor dat de leerling niet in de paniekzone komt, want dan leert hij vrijwel niets meer!




leerzone

Proffessor Ticky, werkzaam bij de universiteit van Michigan heeft de basis van het lesgeven heel simpel uitgelegd. Hij tekende drie steeds groter wordende cirkels en beschreef de kleinste als de comfortzone, de middelste als de learning zone en de grootste als de panic-zone.

De uitdaging voor de docent is om de leerling in de learning zone te krijgen. Maar wat houden de zones nu precies in?

De comfortzone

In jouw comfortzone voel jij je thuis. Je weet hoe alles werkt, wat er van je verwacht wordt en kan bijna slapend alle handelingen uitvoeren. Je wordt daardoor niet uitgedaagd, maar voel je er dus wel erg thuis. Onbewust of bewust probeert een mens altijd naar deze zone terug te keren. Je kan hier denken aan opdrachten tijdens de les, maar ook op de eerste werkdag van je nieuwe baan of op de eerste dag in je nieuwe huis. Je bent altijd bezig om het jezelf zo snel mogelijk comfortabel te maken. Een leerling wil zich in de klas het liefste altijd comfortabel voelen, maar zal zo niets leren. De manier waarop mensen reageren wanneer ze uit hun comfortzone gehaald worden kan heel erg verschillen. Hoe reageer jij wanneer je uit je comfortzone gehaald wordt?

De Leerzone

Hoe goed een leerling het doet is aan de docent. Het is de taak van de docent om te zorgen dat de leerling uit de comfortzone naar de leerzone gaat. Hij vindt dit in het begin misschien niet zo prettig, maar heeft wel voldoende zelfvertrouwen om aan de opdracht te gaan werken en zichzelf zo snel mogelijk weer in de comfortzone te werken. Je herkent de leerzone bij een leerling aan zijn actieve houding. Hij wil de opdracht graag goed doen en is gemotiveerd om dit te doen op de manier die de docent van hem vraagt. Hij zal vragen ter verduidelijking stellen of kritisch zijn met als doel om de opdracht af te maken. De kunst voor de docent is om een vertrouwde sfeer binnen de groep te krijgen, zodat er ruimte is om vragen te stellen, uit te proberen, fouten te maken en complimenten te geven. Maar let op! Is de opdracht niet duidelijk, te complex of krijgt de leerling niet de steun van klasgenoten of docenten die hij wel nodig heeft dan kan het zijn dat hij doorslaat naar de paniekzone.

De Paniekzone

Wanneer iemand in de paniekzone zit is hij vooral bezig met zichzelf in de hand houden. Hij heeft de neiging om in paniek te raken of is al helemaal in paniek en weet niet hoe hij hier uit moet komen. Hij wil naar de leerzone toe maar weet niet hoe. Op dit moment is hij alleen maar bezig met een Fight of Flight reactie. Hierdoor heeft hij geen tijd om te leren of naar de docent te luisteren, maar hij zal bezig zijn om de stress die hij in zijn lichaam ervaart onder controle te houden. Of nog erger, hij zal de controle verliezen. Dit kan zich uitten in bijvoorbeeld huilbuien of woede-uitbarstingen. De kunst dus voor de docent om de leerling niet in deze zone te laten komen. De docent kan dit herkennen bij de leerling en hem hierin begeleiden. Geef hem alsnog de juiste tools om verder te kunnen met de opdracht en zo weer in de leerzone te komen. In de ideale wereld kan de leerling dit bij zichzelf herkennen en de situatie zodanig relativeren dat hij zichzelf naar de leerzone kan brengen.




Voorbeelden van Activerende Werkvormen:

  • Twee perspectieven.

  • Evaluatiethermometer.

  • Werkvorm Roos van Leary.

  • Werkvorm assertiviteit.

  • Ganzenbord conflicthantering.

  • Geef je mening met een Loesje.

  • De comfortzone.

  • Denken Delen Uitwisselen. (DDU)

  • Check in Duo’s.

  • Genummerde Hoofden.

  • Expertmethode.

  • Drie stappen interview.

  • Mindmap.

  • Fotospel.

  • Mixed up piles.

  • Filtering

  • Ketting of slang.

  • Flash cards.

  • Bedenk de vraag.

Dit zijn maar een x aantal voorbeelden van activerende werkvormen. De mogelijkheden en variaties zijn oneindig. Het is aan de docent te bepalen welke vorm, in welke les, op welk moment te gebruiken. Een overload aan werkvormen is namelijk ook niet goed voor een klas. Maak dus de afweging wanneer het bevorderlijk voor het leervermogen van de leerling.

Afwegingen die je daarbij zeker in acht moet nemen zijn de vragen genoemd in de 8 didactische kernvragen. Deze vragen vindt je hier.

Misschien kun je deze 8 vragen nog wel aanvullen met het volgende: Hoeveel voorbereidingstijd heb ik? Sommige werkvormen brengen namelijk wel de nodige voorbereidingen met zich mee. Aan de andere kant is het dan wel regelmatig zo dat wanneer je deze voorbereiding eenmaal hebt gemaakt je die kan bewaren voor de volgende keer. Bijvoorbeeld bepaalde startvragen of vragenkaartjes.

Werkvormen tijdens de evaluatie.

Wanneer je elke dag meerdere lessen verzorgt is het begrijpelijk dat je niet elke keer tijd hebt om te evalueren. Toch kan het heel erg veel goodwill opleveren vanuit de leerlingen of het niveau van je les ontzettend omhoog brengen wanneer je wel regelmatig evalueert. Maar de simpele vraag: Wat vond je van deze les? Is daarbij helemaal not-done. Wees concreet in je vraagstelling of neem de tijd en gebruik één van de activerende werkvormen die hierboven genoemd zijn!

Probeer de werkvormen maar uit en mocht je vragen hebben of juist je enthousiasme willen delen dan kan je ons bereiken via het Forum, FacebookpaginaTwitter of het Contactformulier.

 

 

 

Bronnen:

“Talent is overrated” in 2010 door Geoff Colvin

goin up